Najczęstsze pytania i odpowiedzi


 Gastroskopia

Kiedy i w jakim celu wykonać gastroskopię ?
Bardzo wiele osób ma wskazania do wykonania gastroskopii. Najczęściej badanie jest konieczne, gdy występują przewlekłe bóle brzucha, zgaga, zaburzenia połykania, utrata masy ciała, niedokrwistość, krwawienia z przewodu pokarmowego, a także podejrzenie choroby wrzodowej lub nowotworowej żołądka czy dwunastnicy. Wykonanie tego badania jest też konieczne okresowo u chorych przyjmujących na stałe niesterydowe leki przeciwzapalne (jak aspiryna). Wykonanie gastroskopii umożliwia nam ocenę przełyku, żołądka i dwunastnicy – jej opuszki oraz części zstępujące ze znajdującą się tam brodawką Vatera (jest to miejsce ujścia przewodu żółciowego). Oceniana jest nie tylko błona śluzowa tego odcinka przewodu pokarmowego ale także jego motoryka i elastyczność ścian.

Czy badania takiego należy się obawiać?
Krążą wśród pacjentów plotki o wręcz strasznym i niesamowicie bolesnym przebiegu badania. Jest to opinia nieprawdziwa, gdyż gastroskopia  jest zupełnie bezbolesna, a tylko nieprzyjemna. Pacjent w trakcie badania może mieć przykre doznania np.: odruchy wymiotne, kaszel i odbijanie. Częściej w taki sposób reagują osoby młode. Z praktyki wynika, że odruchy wymiotne można osłabić poprzez miarowe i głębokie oddychanie. Bardzo wrażliwym osobom można podać środek uspokajający. Po zakończeniu badania pacjenci często stwierdzali, że spodziewali się czegoś gorszego. Zwykle gastroskopia diagnostyczna trwa około 5 minut. Czas ten może się jednak wydłużyć, gdy zachodzi konieczność pobrania wycinków na test ureazowy lub do badania histopatologicznego.

Jakie są przeciwwskazania do wykonania gastroskopii ?
Nie każdemu choremu można wykonać takie badanie. Istnieją także przeciwwskazania do tego zabiegu. Pierwszym jest brak współpracy chorego z lekarzem podczas badania, który może doprowadzić do wyrządzenia mu krzywdy oraz uszkodzenia instrumentu wartego niejednokrotnie cenę dobrej klasy samochodu. Pozostałe przeciwwskazania nie zależą od chorego i zalicza się do nich: ostre oparzenia przełyku, napad astmy, zaostrzenie choroby wieńcowej, tętniak aorty oraz perforacja wrzodu żołądka. Jak widać, stany te nie są zbyt częste i u większości chorych można takie badanie bezpiecznie wykonać.

Czy badanie jest nagrywane?
Badanie jest nagrywane po uprzednim sygnalizowaniu i zgodzie pacjenta. Pacjent otrzymuje płytkę DVD z nagranym badaniem. Płytka ułatwia przekazywanie wyników badań innym lekarzom lub porównanie z badaniami poprzednimi.

Czy podczas badania można się zarazić chorobami zakaźnymi oraz jakie mogą być powikłania?
Budowa gastroskopu warunkuje jego wodoszczelność. Oznacza to, że jest on całkowicie hermetyczny, co uniemożliwia przedostanie się treści żołądkowej i mikroorganizmów do jego wnętrza. Po każdym badaniu gastroskop myje się w wodzie z dodatkiem detergentu, przepłukuje jego kanały. Następnie przeprowadza się dezynfekcję endoskopu w myjce automatycznej. Proces dezynfekcji jest sterowany komputerowo dzięki czemu uzyskuje się optymalne wyniki dezynfekcji oraz jej komputerowy wydruk przebiegu. Zapobiega to przenoszeniuwszelkich drobnoustrojów, w tym wirusów zapalenia wątroby i HIV. Należy więc wykonywać badanie w pracowniach renomowanych, posiadających certyfikaty, w których badania wykonują lekarze z odpowiednimi kwalifikacjami do tego badania. Obecnie w Polsce lekarz wykonujący badanie powinien mieć certyfikat wydany przez ośrodki szkoleniowe najczęściej kliniki. Podczas badania przez nos możliwe jest krwawienie z błony śluzowej nosa które prawie zawsze ustępuje samoistnie. W bardzo rzadkich przypadkach konieczna jest kontrola laryngologiczna.

Czy każdy może skorzystać z gastroskopii przeznosowej ?
Badanie wykonuje się niemalże u wszystkich osób. W wyjątkowych sytuacjach, kiedy obustronnie jamy nosa są patologicznie wąskie lub istnieje skrzywienie przegrody nosowej wprowadzenie gastroskopu przez nos może być bardzo trudne. Wówczas badanie wykonuje się przez usta. Mimo tego jest to badanie lepiej tolerowane niż gastroskopia wykonana klasycznym, grubym gastroskopem.

Co wchodzi w zakres wizyty?
W ramach wizyty wykonywana jest ocena drożności nosa, znieczulenie nosa i gardła oraz badanie gastroskopowe. W miarę potrzeby pobierane są wycinki w celu wykonania testu ureazowego na obecność bakterii Helicobacter pylori oraz badania histopatologicznego.

Jak przeprowadzamy badanie?
W pracowni badanemu znieczula się gardło aerozolem lignokainowym i prosi o położenie na lewym boku na stole endoskopowym, opierając głowę na niewielkiej poduszce tak, aby leżała ona w osi długiej ciała. Między zęby wkładany jest plastikowy ustnik chroniący gastroskop przed przypadkowym przegryzieniem. Następnie lekarz wprowadza końcówkę gastroskopu ponad językiem do gardła i prosi badanego do wykonania odruchu połykania, który umożliwia wsunięcie go do przełyku. Zadaniem badanego jest w tym momencie tylko spokojne leżenie i miarowe oddychanie. Nie należy się przejmować odruchami wymiotnymi, odbijaniem  i wypływającą z ust śliną – jest to normalne zjawisko. Po wykonanej gastroskopii badany powinien odpocząć sobie kilka minut w poczekalni.W tym czasie przygotowywany jest wynik badania. Po jego otrzymaniu badany może udać się do domu. Nie należy spożywać posiłku bezpośrednio po badaniu, ponieważ gardło jest jeszcze znieczulone i nie można kontrolować  odruchu połykania. Stan taki mija zwykle po około 30 minutach. W przypadku, gdy pobierane są wycinki do badań należy się stosować do zaleceń lekarza.

Jakie są korzyści z badania endoskopowego?
     Badanie endoskopowe stało się w rękach doświadczonego endoskopisty wręcz nieocenionym narzędziem, nie tylko diagnostycznym lecz także zabiegowym. Część schorzeń, która wcześniej mogła być leczona tylko tradycyjną metodą chirurgiczną z otwarciem jamy brzusznej z powodzeniem leczona jest przy użyciu techniki endoskopowej, niejednokrotnie z lepszym efektem.  Jeśli chodzi o stronę diagnostyczną korzyści są również ogromne. Chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy diagnozowano wcześniej przy użyciu techniki rentgenowskiej.

     Narażało to chorego na niemałą dawkę promieniowania, a zróżnicowanie wrzodu żołądka z toczącym się procesem nowotworowym było niemożliwe do zdiagnozowania, nie wspominając już o wykrywaniu w pełni uleczalnego tzw. wczesnego raka żołądka. Endoskopia umożliwia przeprowadzenie takiej diagnostyki i różnicowania. Z pewnością uratowała ona życie wielu ludziom.

Na czym polega główna różnica pomiędzy gastroskopią przeznosową i klasyczną?
Główną zmianą jest „odchudzenie” gastroskopu z ponad 10 mm do zaledwie 6 mm. Dzięki temu możliwe jest wykonanie badania także przez nos. Ominięcie jamy ustnej powoduje, że podczas badania nie występują nudności, chory nie ma odruchu wymiotnego, który jest najgorzej tolerowaną częścią klasycznego badania!. W trakcie badania pacjent cały czas może swobodnie rozmawiać z lekarzem, co zwiększa komfort i bezpieczeństwo pacjenta.


 

Kolonoskopia

 

Co to jest  kolonoskopia ?
Kolonoskopia jest to badanie, które umożliwia obejrzenie śluzówki jelita grubego. Miękki, giętki instrument grubości palca wskazującego wprowadzany jest przez odbyt do jelita grubego.

W jakim celu wykonuje się kolonoskopię ?
Kolonoskopię wykonuje się:

  • jako badanie profilaktyczne raka jelita grubego,
  • u pacjentów którzy mają polipy jelita grubego lub mieli wcześniej usuwane polipy jelita grubego,
  • przed lub po niektórych zabiegach chirurgicznych,
  • do diagnostyki zaburzeń oddawania stolca lub krwawienia z odbytu,
  • do diagnozowania zmian w śluzówce jelita powodowanych przez choroby zapalne jelita grubego.

Jakie przygotowanie jest wymagane przed badaniem?
     Jelito grube musi być dokładnie wyczyszczone ze stolca przed kolonoskopią. Przygotowanie polega na spożywaniu specjalnych preparatów czyszczących jelito grube, diecie płynnej, zażywaniu leków przeczyszczających i wykonywaniu zaleconych enemas (lewatyw) przed badaniem. Twój lekarz udzieli Ci szczegółowych instrukcji dotyczących przygotowania jelita. Dokładnie stosuj się do zaleceń lekarza. W sytuacji gdy jelito nie jest odpowiednio przygotowane kolonoskopia może się stać niebezpieczna, lub badanie może zostać przełożone. Jeżeli nie jesteś w stanie wypełnić instrukcji dotyczących przygotowania jelita skontaktuj się z lekarzem.

     Podczas przygotowania większość leków może być zażywana jak dotychczas. Jednakże należy poinformować lekarza o zażywanych lekach szczególnie jeżeli jest to Aspiryna, Witamina E, niesterydowe środki przeciwzapalne lub insulina. Jeżeli zwykle zażywasz antybiotyki przed zabiegami stomatologicznym poinformuj o tym swojego lekarza gdyż możesz również wymagać antybiotyku przed kolonoskopią. Kolonoskopię wykonuje się zwykle po podaniu środków uspokajających więc potrzebna jest osoba która odwiezie Cię do domu po zabiegu. Środki uspokajające mogą upośledzać Twoje odruchy więc nie prowadź samochodu ani innych urządzeń w dniu badania.

Czego można się spodziewać podczas badania kolonoskopii?
Zwykle badanie jest dobrze tolerowane przez pacjentów, jednak można odczuwać parcie, wzdęcia, kolkę podczas wykonywania badania. Badanie jest wykonywane w pozycji na wznak lub na boku. Podczas wprowadzania i wyjmowania instrumentu śluzówka jelita jest dokładnie oglądana przez lekarza. Badanie trwa 15 do 60 minut. W rzadkich przypadkach lekarz nie może uwidocznić całego jelita i zleca wówczas badanie dodatkowe – kolografię lub CT (tomografię komputerową).

Co w przypadku jeżeli kolonoskopia wykarze patologię?
Jeżeli lekarz podczas badania zauważa podejrzaną okolicę może wykonać biopsję którą przesyła do badania histopatologicznego.

Po kolonoskopii ?
Po badaniu można odczuwać wzdęcia i kurcze powodowane przez powietrze wprowadzone do jelita w trakcie badania. Uczucie to mija po oddaniu wiatrów. Po badaniu można odżywiać się i powrócić do normalnej aktywności życiowej tego samego dnia. Nie powinno się prowadzić samochodu lub innych urządzeń w dniu badania gdy były podawane środki uspokajające mogące upośledzać  odruchy. Po otrzymaniu środków uspokajających należy pozostać  pod obserwacją przez 1-2 godziny.

Jakie są powikłania badania ?
Kolonoskopia i biopsja są badaniami bezpiecznymi. W rękach doświadczonego endoskopisty. Komplikacje są rzadkie jednakże mogą wystąpić. Należą do nich krwawienie z miejsca biopsji lub polipektomii oraz perforacja jelita. Perforacja może wymagać zabiegu operacyjnego. Bardzo rzadko występuja objawy uboczne po podaniu leków uspokajających. Również w miejscu wkłucia do żyły może powstać bolesne zgrubienie. Do złagodzenia dolegliwości stosuje się ciepły, wilgotny okład na miejsce wkłucia. W przypadku gdy występują objawy takie jak: ból brzucha, gorączka, dreszcze lub krwawienie z odbytu w ilości więcej niż pół szklanki należy skontaktować się niezwłocznie z lekarzem. Delikatne krwawienie  z odbytu mogż trwać do kilku dni po badaniu.


 

Rektoskopia

W jaki sposób przeprowadzamy badanie?
Badanie jest przeprowadzenie odpowiednim rodzajem wziernika, który zostaje pokryty środkiem przeciwbólowym znieczulającym miejscowo. Badanie trwa od 3 do 10 minut w zależności od wskazań i ewentualnych dodatkowych czynności, które w trakcie badania trzeba wykonać.

Czy podczas badania mogą wystąpić jakieś powikłania?
Powikłania zdarzają się rzadko i najczęściej polegają na przejściowym krwawieniu związanym z pobraniem wycinków.


 

USG jamy brzusznej

Jak wygląda badanie?
Poza wyjątkowymi sytuacjami (USG endorektalne, endowaginalne) badanie jest szybkie, niebolesne i mało kłopotliwe. Po wejściu do gabinetu przekazujemy lekarzowi lub pielęgniarce skierowanie (choć nie zawsze jest ono konieczne). Następnie rozbieramy się, odsłaniając odpowiednią część ciała (brzuch, szyję itp.), kładziemy się na leżance w sposób wskazany przez osobę przeprowadzającą badanie „na wznak” lub na lewym czy prawym boku. Lekarz pokrywa skórę albo głowicę aparatu żelem (może być to jedyny przykry moment, gdyż żel bywa zimny). Potem już tylko wykonujemy polecenia (np. nabieramy i zatrzymujemy na dłuższy czas powietrze). Wyjątkowo możemy odczuwać jakiś ból, gdy zostanie silniej naciśnięte głowicą miejsce, które nas boli. USG może trwać od 5 minut do jednej godziny – w zależności od rodzaju diagnozowanego narządu. Po badaniu wycieramy się z żelu i czekamy na wynik, który otrzymujemy po kilku minutach.

Czy USG jest szkodliwe?
Nawet najprostszy zabieg jest zawsze obarczony pewną dozą ryzyka. W przypadku USG nie jest ono zbyt duże. Energia fal ultradźwiękowych jest niewielka, dlatego możliwość uszkodzenia narządów wewnętrznych jest znikoma. Nie oznacza to jednak, że można i bez specjalnych powodów wykonywać tego typu badanie. Dotyczy to zwłaszcza kobiet w ciąży.


 

Kapsułka endoskopowa

W jakich chorobach ma zastosowanie badanie przy pomocy kapsułki endoskopowej?
Wskazaniem do endoskopii kapsułkowej jest diagnostyka schorzeń jelita cienkiego takich jak choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba trzewna, guzy, polipowatość, zmiany polekowe, popromienne czy naczyniowe. Choroby te są dość często nierozpoznaną lub zbyt późno stwierdzoną przyczyną niedokrwistości z niedoboru żelaza, przewlekłego krwawienia, biegunek czy bólów brzucha.

Jakie są przeciwwskazania do wykonanie tego badania?
Przeciwwskazaniem do endoskopii kapsułkowej jest zwężenie i niedrożność przewodu pokarmowego, przetoka, zaburzenia połykania i motoryki przewodu pokarmowego, stymulator serca, ciąża, przebyte operacje brzuszne, liczne lub duże uchyłki.

Czy mogą zdarzyć się powikłania po tym zabiegu?
Głównym powikłaniem badania jest utknięcie kapsułki w przewodzie pokarmowym, które może wymagać interwencji chirurgicznej. Ryzyko to ocenia się na poniżej 1%, ale odsetek ten może być wyższy u pacjentów z chorobą Crohna lub stosujących przewlekle niesterydowe leki przeciwzapalne (możliwość zwężeń). Jest to wiec badanie bardzo bezpieczne charakteryzujące się dużą wydajnością diagnostyczną.