NIETOLERANCJA LAKTOZY

NIETOLERANCJA LAKTOZY oznacza, że organizm nie potrafi właściwe trawić laktozy. Laktoza jest to naturalny cukier występujący w mleku i produktach pochodnych. Jeżeli jest właściwie trawiona, to jest rozkładana przez enzym laktazę w jelicie cienkim na prostsze cukry – glukozę i galaktozę i dalej wchłaniana przez organizm. Jeżeli jednak występuje brak laktazy to laktoza trafia do jelita grubego (okrężnicy), gdzie trawiona jest przez bakterie. Produktem ubocznym trawienia bakterii jest gaz – wodór. Stąd biorą się uporczywe objawy takie jak bóle brzucha, wzdęcia i gazy.

Nietolerancja laktozy często mylona jest z alergią na produkty mleczne. To nie to samo. Nietolerancja laktozy jest związana z zaburzeniami w układzie pokarmowym. Za to alergia to odpowiedź układu immunologicznego organizmu na białka zawarte w  mleku.

OBJAWY

Objawy nietolerancji laktozy mogą mieć różny charakter. Wszystko zależy od tego ile organizm wytwarza laktazy. Objawy mogą się pojawić od 30 minut do nawet 2 godzin po spożyciu produktów mlecznych. Zalicza się do nich:

  • wzdęcia,

  • bóle i skurcze,

  • uczucie przelewania,

  • gazy,

  • luźne stolce i/lub biegunki,

  • nudności i wymioty,

  • kolki.

PRZYCZYNAMI MOGĄ BYĆ:

– alaktazja: jest to wrodzony niedobór laktazy, który sprawia, że organizm nie wytwarza laktazy. Zdarza się, że tego typu nietolerancja pojawią się u noworodków przy pierwszym karmieniu. Nietolerancja może być kolejno przekazywana potomstwu.

– wtórna/nabyta nietolerancja: spowodowana jest chorobami lub czynnikami powodującymi niszczenie nabłonków i kosmków jelitowych odpowiedzialnych za wytwarzanie laktazy. Wśród tych chorób wyróżniamy:

  • schorzenie Whipple’a;

  • zespół Leśniowskiego-Crohna;

  • celiakię;

  • pasożyty w przewodzie pokarmowym. np. tasiemczyca;

  • zespół jelita krótkiego;

  • martwicze zapalenie jelita;

  • mukowiscydozę; 

  • chorobę Duhringa (wykwity skórne);

  • zakażenia żołądkowo-jelitowe objawiające się ostrymi biegunkami wywołanymi wirusami lub bakteriami (rotawirusy);

  • alergię pokarmową na białko mleka krowiego lub soi.

Ponadto niszczenie kosmków jelitowych spowodowane może być niektórymi lekami, np. niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi czy antybiotykami, a także alkoholem, chemioterapeutykami i kwasem acetylosalicylowym. Uwaga: nietolerancja laktozy może wynikać z całkowicie bezmlecznej diety, która obniża aktywność wydzielania laktazy.

DIAGNOSTYKA:

Najbardziej dokładnym badaniem na nietolerancję laktozy jest wodorowy test oddechowy z​ laktozą. W trakcie badania podaje się płyn zawierający laktozę. Następnie wykonuje się kilka wydechów do urządzenia mierzącego poziom wodoru. Jeżeli poziom wydychanego gazu jest wyższy od poziomu bazowego to wtedy mamy do czynienia nietolerancją laktozy.

LECZENIE:

W przypadku wrodzonego niedoboru laktazy leczenie polega na dożywotnim wyeliminowaniu z diety produktów, które zawierają cukier mleczny.

Przy pierwotnym niedoborze laktazy leczenie może polegać na całkowitej eliminacji z jadłospisu produktów zawierających laktozę lub zmniejszeniu ich spożywanej ilości. W niektórych przypadkach do diety można włączyć tabletki z laktazą.

Podobnie jak w przypadku wrodzonego niedoboru laktazy, zasad diety przy nietolerancji laktozy należy przestrzegać przez całe życie.

W przypadku wtórnej nietolerancji laktozy terapia obejmuje okresową eliminację produktów zawierających cukier mleczny, a u niemowląt i małych dzieci zastosowanie mieszanek mlecznych bezlaktozowych.

Dieta przy nietolerancji laktozy powinna być stosowana do czasu, aż nie zostanie wyleczona choroba, która spowodowała uszkodzenie nabłonka jelita (wyjątek może stanowić np. choroba Leśniowskiego-Crohna). Zazwyczaj nie ma potrzeby całkowitej rezygnacji ze wszystkich mlecznych przetworów, bowiem kwaśne produkty typu kefir, zawierają niewiele laktozy, a także bakterie, które pomagają ją rozłożyć. Wiele twardych serów jest kompletnie pozbawiona tego dwucukru. Na rynku dostępne są również środki, które zawierają laktazę i pomagają “radzić sobie” ze spożywaniem mlecznych przetworów. Po jego zregenerowaniu objawy nietolerancji powinny ustąpić. Wówczas można wrócić do normalnej diety.